ОЧИ ШИРУМ ОТВОРЕНИ

Нашето Скопје

Гордан Георгиев

Имаат ли сила скопјани да се разбудат или се' се сведува на неколку прекрасни распеани скопјани и една фантастична златна клозетска шолја?

Што остана од нашето Скопје? Во налетот на вмровизација на општеството, проект свесно почнат во 2006 година, нашето Скопје го извлече најдебелиот крај. Градот којшто сите го сака(в)ме, градот којшто знаеше да се мери по степенот на отвореноста на духот, креативноста и бројот на културни настани со другите главни градови од бивша Југославија, преку ноќ стана зачмаена паланка. Под налетот на преродбата, нашето Скопје абортираше.

Но, идејата културно и идејно да се урниса Скопје или, поточно, да се изгради едно поинакво Скопје, всушност, беше и се' уште е еден од најголемите приоритети на Владата на ДПМНЕ. Тука не се работи за локална политика, не се работи за крпење на улиците или санирање на канализацијата, туку за свесен политички проект што ќе се рефлектира на цела Македонија, а и пошироко, дури до сините егејски води. Го освоивме Скопје - кликнаа вмровците, сега остана да ги поробиме скопјани и да им покажеме на сите останати не-скопјани, но и Грци и други државни непријатели, дека токму од центарот на Македонија ќе започне нашата конзервативна преродба.

И би така! Одеднаш повторно насекаде се појавија дебелите вратови со уште подебели златни синџири, почнаа како печурки да никнуваат турбофолк-кафулиња, се појавија гротескни скулптури, а во очекување сме и на онаа најголемата, најгротескната, Александар Велики - лично и персонално. Градоначалникот Коце Трајановски е наивен корифеј на таа преродба. Неговите идеи за „откочување“ на времето и распеаниот часовник на Старата железничка станица, во најмала рака, се морбидни. Мене ми е многу криво што градоначалникот на Скопје отиде во Париз и по цели денови зјаеше во гранитните коцки од париските улици. Малку да ја подигнеше главата, да се опулеше наоколу, ќе видеше дека нивната конзервативна преродба не вирее во Париз, туку можеби во Смедерево. Да подигнеше глава, Коце ќе сфатеше дека главен град на една држава значи раскош од разновидност, слободен дух, автентични иницијативи, мали киносали субвенционирани од градот, уметнички ад хок настани за кои не треба дозвола од општината итн. Главен град значи и убави паркови и зоолошки градини каде што не умираат секојдневно животните. Искрено, се плашам од помислата какви идеи можат да му дојдат на градоначалникот доколку некој го покани во посета на Хирошима или Нагасаки.

Оние што го знаат Скопје, оние што го сакаат овој град, постојано лелекаат под налетот на примитивизмот на оваа власт. Мојата генерација, и оние неколку пред мојата, веќе ги нема во градот. Најчесто одбираат да останат дома, да гледаат филм или да читаат книга. Се собираат како прогонети во станови и кукаат над сопствената урбана судбина. Немаат каде да излезат. Речиси нема добра театарска понуда (Унко и Ацо Поповски се дисиденти во сопствената држава), нема кино, нема концерти, нема клубови, речиси и да нема нормални кафулиња. Металците, панкерите, хипиците по прв пат во историјата на човештвото се сплотија и заедно излегуваат во градскиот парк. И оттаму насилно ги избркаа, бедно набедувајќи ги дека се збирштина на наркомани.

Упадот што се случи на улица „Ленинова“ во Дебар Маало е најилустративен пример за тоа. Од една мирна улица со еден или два бастиона на урбаноста во градот, „Ленинова“ и околните улички се претворија во парада на грубата моќ на оваа власт, преточена во скапи автомобили, турбофолк-музика и евтина култура.

На Скопје му требаат скопјани. Притоа, воопшто не мислам да го негирам придонесот на не-скопјаните во развојот на градот. Скопје знаел да ги угости сите добронамерни „новодојденци“ и да го уважи нивниот придонес во развојот на градот. Но, каде се скопјаните? Имаат ли сила да се разбудат или се' се сведува на неколку прекрасни распеани скопјани и една фантастична златна клозетска шолја? На Скопје му треба поголема критична маса, луѓе кои ќе знаат и ќе можат да „повлечат“. Му треба енергија и креативност што ќе создаде антиподи на денешнава грдосија. Скопје заслужува отворен плоштад, агора на која луѓето ќе се собираат и ќе создаваат вредности. Немојте да градите ни црква ни џамија на плоштадот, ќе го задушите и плоштадот и ќе го нарушите мултиетничкиот карактер на Скопје. Камениот мост е доволен симбол што ги спојува граѓаните на главниот град.

Како еден редок светол пример во градот ќе го спомнам тивкото будење на Старата скопска чаршија. Дамарите ми пукнаа од радост кога гледам дека неколкуте кафулиња во овој дел од градот, гарнирани со автентичните чајџилници, се вистински одраз на она како го замислувам мојот град. Чаршијата е идеално место за создавање независни слободни зони во градот. Таа има и огромна политичка улога: повторно го гради подзаборавениот дух на мултиетничко Скопје, она што некогаш било и што сакаме да биде. Најдобро би било чаршијата да има привилегирано место во градот, со посебни правила на игра, со посебни бенефиции за оние што ќе сакаат да инвестираат во неа или, пак, да создаваат културни политики.

СДСМ има решенија за Скопје! Нам ни треба отворено Скопје, Скопје што дише од урбаност и е гостопримливо за сите. Град полн со независни простори, каде што уметниците и младите сами ќе си ја креираат својата политика и нема да зависат од „работното време“ или од пајаците што будно демнат за да ги казнат.

На Скопје му требаат алтернативи. Турбофолкот не е алтернатива. Ни треба Метелкова во Љубљана, ни треба Кристијанија во Копенхаген, ни треба Кројцберг во Берлин или, пак, Брик Лејн во Лондон...

За да се оствари овој коперникански преврат во градот, потребни се луѓе. Потребна е критична маса што знае и сака да го оствари тоа. СДСМ сериозно се зафаќа со создавање широк опозициски фронт за спас на Скопје. Во таа борба, нашата партија е отворена за сите добронамерни граѓани што имаат идеи и визија и сакаат конкретно да придонесат да живееме во поубав и послободен град. И не само што сме отворени, туку имаме потреба од таквите луѓе кои му мислат убаво на градот, а не можат да го поднесат сегашново деградирање на Скопје. Убедени сме дека тимот што го гради СДСМ за спас на Скопје ќе биде вистинска контратежа на сегашнава политика на ДПМНЕ.

Ние ќе го направиме тоа и ќе го вратиме духот на Скопје, а спомениците и скулптурите ќе ги оставиме да ги потсетуваат скопјани на ова време - невреме.

(Авторот е потпретседател на СДСМ)