Претходен број

ММФ прогнозира рецесија за Македонија

Растот во економијата годинава ќе биде минус 2 отсто, а дури во 2010, БДП ќе порасне за 1 отсто

Александрија Стевковска
Соња Маџовска


Македонија годинава ќе се соочи со рецесија, поточно ќе влезе во зоната на негативен раст од минус 2 отсто на БДП, со пад на цените и огромен раст на минусот на тековната сметка, прогнозира Меѓународниот монетарен фонд во анализата за движењето на светските економии. Оваа најава практично ја „прегазува“ ревидираната стапка на раст која пред неколку дена ја најави Владата и која предвидува раст од 1 отсто. Токму врз основа на оваа стапка на раст е скроен ребалансот на Буџетот, кој ја намали проекцијата за раст, но не и буџетскиот дефицит што е задржан на 2,8 отсто од БДП. ММФ во извештајот за Македонија има негативни процени и за платниот промет во земјава.

Фондот прогнозира дека годинава ќе имаме еден од највисоките минуси во тековната сметка во Централна и во Источна Европа од минус 14,1 отсто од БДП, додека регионалниот просек ќе биде минус 4,1 отсто. Една од можностите за излез од рецесијата би било склучувањето нов аранжман со ММФ, за што до скоро нашата Влада не сакаше да чуе. Овие денови во Вашингтон се наоѓаат министерот за финансии Трајко Славески и вицепремиерот Зоран Ставрески на пролетни средби со ММФ и СБ и тоа во време кога се' погласни се апелите на експертите за склучување аранжман со ММФ. Вчера првпат дури и НБМ отворено повика на колку што е можно побрзо случување аранжман со Фондот, што би го кренало кредитниот рејтинг на земјава и би дало позитивен сигнал на инвеститорите.

„Склучување аранжман со ММФ може да придонесе за подобро и полесно одржување на билансот на плаќање, а би помогнало и околу подигањето на кредитниот рејтинг на земјава. Имањето аранжман со ММФ, без оглед дали ќе се користат тие пари или не, помага за перцепција на макроекономската политика на странските инвеститори. Аранжман би го олеснил привлекувањето нови инвеститори“, вели Зоран Јовановски, генерален директор на Секторот за супервизија во НБМ.

Прогнозата дека земјава ќе влезе во рецесија извесен период наназад ја даваа и експертите во земјава. „Со месеци се укажуваше дека економската криза ја пустоши земјава и дека можеме да се соочиме со негативен економски раст. Сепак, покрај се', Владата до пред неколку дена опстојуваше на проекцијата од 5,5 за економски раст. Кога сите проекции и' паднаа во вода, таа искреира прогноза дека растот ќе биде 1 отсто, а најверојатно и таа нема да се исполни. Можно е растот да биде негативен, бидејќи така предвидува и ММФ, кој пак своите извештаи ги базира на добро проучени економски параметри“, вели Ден Дончев, според кого најоптимистичка варијанта за раст е 0 проценти. Тој верува дека Владата може повторно да ја намали стапката на раст.

„Стапката на раст ќе се ревидира додека не помине ребалансот на Собрание. Тоа се совпаѓа со чекорите на Владата која оди на постепено намалување на очекувањата за економски развој на земјава“, додава Дончев.

Што се однесува до процените на ММФ за платниот промет, освен што за Македонија тој е негативен и е еден од највисоките минуси во тековната сметка во Централна и во Источна Европа со минус 14,1 отсто од БДП, лоши се прогнозите и за другите земји. Највисок платен дефицит се прогнозира за Црна Гора од 23,2 отсто. Трета по Македонија е Србија, со 12,2 отсто. Сепак, Црна Гора и Србија, за разлика од Македонија, имаат склучено аранжман со ММФ, кој им гарантира кредитна поддршка за платно-билансните проблеми на овие две земји. Во блиска релација со црното сценарио дека оваа година ќе не зафати рецесија е и заканата од дефлација, што ќе значи голем пад на малопродажните цени. Лани општото ниво на цените на мало изнесувал 8,3 отсто. Меѓународниот монетарен фонд очекува дека во 2009 година тие ќе паднат на 1 отсто. Дефлацијата би создала услови на помала понуда на пари отколку на стоки и на услуги, што би предизвикало пад на цените. Експертите велат дека падот на цените во почеток би бил добар за граѓаните, но доколку потрае, поевтинувањето ќе биде лошо во глобала и за стопанството и за граѓаните. Тоа би значело обезвреднување на производството и услугите на фирмите, нема да се има пари за плати, па ќе отпуштаат вработени, што во крајна инстанција би бил најлошиот ефект од кризата врз националните економии. За големиот пад на малопродажните цени, според ММФ, би биле виновни и неусогласените политики на Владата и на НБМ.

ММФ очекува дека закрепнувањето од кризата за сите економии ќе биде многу бавно. Фондот прогнозира дека економскиот пораст во Централна и во Источна Европа ќе се искачи на само 0,8 отсто. Очекувањата се дека во нашето соседство најлошо ќе помине Романија каде што се очекува негативен раст од 4,1 отсто. Хрватската економија годинава ќе влезе во рецесија со раст од минус 3,5 отсто, а босанската со 3 отсто. Негативниот раст во српската економија ќе биде еднаков на македонскиот. Според Фондот, најдобро ќе помине албанската економија, која за малку ќе се извлече од рецесијата, со раст од 0,4 отсто. Најпесимистички се сценаријата за Латвија, Литванија и за Естонија. ММФ очекува економијата на Латвија да падне на минус 12 отсто, а на Литванија и на Естонија по 10 отсто негативен раст. Во рецесија ќе влезе и Турција со минус од 5,1 отсто пораст. Од рецесија ќе се спаси Полска, која би требало да оствари раст од 0,7 отсто. (А.С.-С.М.)