Името го засени политичкиот дијалог во ЕУ

Засилено се промовира тезата дека нашата полесна евроинтеграција ако се најде решение за ова прашање со Грција

Во најновиот извештај европарламентарецот Мејер бара да запре употребата на имињата Александар Македонски и Филип Втори во земјава

Од нашиот дописник
Слободанка Јовановска

Брисел - Спорот за името го фрли во втор план фамозниот политички дијалог во Македонија, а во Европската унија почна засилено да се промовира тезата дека нашата евроинтеграција ќе биде многу полесна ако се најде решение за ова прашање со Грција, па и повеќе од тоа, дека евроинтеграцијата на нашата земја треба да биде поврзана со изнаоѓање долготрајни решенија не само за мултиетничките односи туку и за односите со соседите.

Ваквата препорака е содржана во најновиот предлог-извештај на парламентарецот Ерик Мејер, кој за десетина дена ќе биде промовиран во Европскиот парламент, како продолжување на политичкото скенирање на Македонија во ЕУ, по редовниот извештај во ноември на Европската комисија. Во извештајот, во кој се видливи силни грчки лобирања, стои оцената дека Атина била силен поддржувач на евроинтеграцијата на Македонија, голем инвеститор во земјата и дека значајно ретерирала од својата првична крута позиција за името, прифаќајќи сега сложено име кое ќе го содржи зборот Македонија. Потсетувајќи дека на светско ниво повеќето земји ја признале Македонија под уставното име, Мејер, сепак, препорачува двете земји да постигнат финален договор колку што е можно поскоро со помош на ОН за овој проблем да не игра никаква улога околу приемот на Македонија во НАТО.

„Грција, наспроти првите години кога нејзиниот сосед стана независна држава, е подготвена да прифати композитно име за државата кое ќе го содржи зборот Македонија, а кое ќе обезбеди дистинкција меѓу оваа држава и делот од Северна Грција кој, исто така, се вика Македонија“, стои во извештајот на Мејер. Притоа, тој оди подалеку, па ги повикува властите и организациите во Македонија да престанат да ги користат симболите кои Грција ги гледа како дел од својата историја, особено имињата Александар Македонски и Филип Втори, и да ги тргне нивните статуи во Скопје, Битола и во Прилеп. Мејер, исто така, бара пред да се реши проблемот со името, двете страни да сторат се' што можат спорот да не биде пречка за патувањето на граѓаните, за превозот на стоките и за преминување на возилата од едната на другата страна од границата, бидејќи на документите не е посакуваното име на државата. Најпатетична е оцената на Мејер колку била и колку ќе биде голема поддршката на Грција за евроинтеграцијата на Македонија, иако токму поради оваа земја нашата држава изгуби една деценија од тој процес и се' уште не се знае дали ќе добие покана за НАТО. Во поглавјето со наслов завршување на спорот со Грција, Мејер ја цитира грчката шефица на дипломатијата Дора Бакојани како доказ дека позицијата на Атина била значајно изменета, што за неупатените јасно сугерира дека од таа страна нема пречка да се најде решение за спорот, па останува само Македонија да ретерира.

Новите кандидати ја плаќаат цената за разочарувањата од последното проширување, па се оценуваат премногу строго, иако токму приемот на овие земји во ЕУ станува ургентен и е најдобра гаранција за мирот, демократијата и економскиот прогрес на Западен Балкан: Ерик Мејер

Нагласувајќи дека зборот Македонија во францускиот јазик е име за мешана салата, Мејер дава мешана оцена за македонско-албанските односи во земјата. Тој ја ја пофалува Македонија дека, место да установи словенска доминација, се' повеќе му придава значење на мултиетничкиот карактер на државата.

„Му аплаудираме на фактот дека Владата и парламентот на Македонија се' повеќе го признаваат мултиетничкиот карактер на државата и носат законска регулатива што овозможува да функционира таквата различност“, оценува Мејер, наведувајќи ги како пример воведувањето на празниците за сите малцински групи и договорот за листата на Бадентерови закони. Тој, исто така, ја поздравува интерпретацијата на Владата дека одлуката на Уставниот суд за некористењето на знамињата на малцинствата не значи дека тие треба да се тргнат од пред општините на локалната самоуправа, како и одлуката да го замрзне Нацрт-законот за дополнителни 13 места за малите етнички групи и иселениците во парламентот, бидејќи со неа ќе се ослаби претставувањето на албанската заедница. Притоа, Мејер ги повикува сите политички групи и етнички заедници да демонстрираат дека Македонија сега нема конфликти кои се доживуваат негативно во земјата и надвор и кои излегуваат од рамката на нормалните политички разлики, вклучувајќи го тука бојкотирањето на институциите, нешто што патем повторно се заканува дека ќе го стори ДУИ. Сепак, тој забележува дека во Македонија нема политички линк кој ќе и' овозможи на ДУИ како најголема партија на албанската заедница да игра доминантна улога на локално ниво, преку административните врски на национално и општинско ниво.

Она што е најбитно за нас, но изгуби од атрактивноста бидејќи се претвори во политичка сапунска серија, е делот во извештајот за датумот за преговори со Македонија. Дури и Мејер не верува во брза разврска, па ова прашање го става зад спорот со името и внатрешните состојби во Македонија.

„Од сите три земји кои имаат кандидатски статус од 2005 година, само Македонија се' уште нема преговори со ЕУ. Затоа е пожелно оваа исклучителна ситуација да биде окончана, па ја повикуваме Европската комисија да понуди рамка за започнување на преговорите, по која, ако нема внатрешни конфликти, Советот би донел одлука во 2008 година за датумот за нивно започнување“, бара Мејер, мешајќи ги очигледно внатрешните политички опструкции и тензии со многу потешка терминологија. По подолгото образложение за неуспехот на македонската евроинтеграција, Мејер оценува дека главната дилема сега е дали Македонија ќе ја задржи предноста во однос на другите земји од Западен Балкан со добиениот кандидатски статус, бидејќи сите тие добија некакви ветувања од Брисел. Очигледно, и самиот не верувајќи во тие ветувања. Мејер смета дека нивното значење е девалвирано од самиот факт што по две години со таков статус Македонија се' уште нема преговори со Унијата.

„Ова ја става земјата во исклучива ситуација во однос на другите земји-кандидати, Турција и Хрватска. Одлагањата се екстремно разочарувачки за Македонија. Ако преговорите не започнат наскоро, постои опасност значајно да се еродира кандидатскиот статус не само за оваа земја туку и за идните“, оценува Мејер. Она што другите политичари во ЕУ го кажуваат во завиткана форма, тој го именува во извештајот најдиректно како проблем за Македонија и Западен Балкан. Според него, јасно е дека поддршка за проширувањето не постои во ЕУ сега и дека е табу-тема давањето датум за новите кандидати и симултаниот прием на повеќе земји одеднаш.

Новите кандидати, според Мејер, ја плаќаат цената за разочарувањата од последното проширување, па се оценуваат премногу строго, иако, според него, токму приемот на овие земји во ЕУ станува ургентен и е најдобра гаранција за мирот, демократијата и економскиот прогрес на Западен Балкан.

Надвор од овој контекст, Мејер го реактуализира инцидентот во Бродец, повикувајќи ги властите да поведат истрага околу реагирањата на Амнести интернешенел за смртта, како што вели, на шест можни натрапници од Косово. Тој, исто така, бара поголема независност на МРТВ и помалку опструкции на власта во работењето на другите медиуми. Во однос на загадувањето на животната средина, Мејер бара да се подобри генералниот пристап на државата, но и да се заштити од загадување реката Вардар и тоа прашање да се отвори на маса со Грција и со Албанија. Извештајот на Мејер ќе се најде на расправа пред Комитетот за надворешна политика на Европскиот парламент по 20 јануари и многу е веројатно дека неговата содржина, како и на ланскиот усвоен во јули, ќе претрпи големи промени. За потсетување, во последниот извештај комплетно исчезнаа грчките позиции за името, а значајно беа ублажени и ставовите за внатрешнополитичката ситуација во земјата. Дали тоа ќе се случи и овој пат, сепак, нема гаранција, особено по предупредувањата што се упатени деновиве на адреса на Хрватска, преку сличен ваков извештај на ЕП. Иако само пред два месеца Хрватска од страна на Рен беше посочена како ѕвезда-пример за земјите од Западен Балкан, сега и' се порачува дека може да се прости од приемот во 2009 година ако не ги забрза реформите забавени од долгото избирање влада, што било особено видливо во борбата против корупцијата и бродската индустрија! Зад ваквите забелешки неспорно стои незадоволството во ЕУ од спорот на Хрватска со Италија и со Словенија околу морските води и тврдоглавоста на Загреб да не им излезе во пресрет на двете земји-членки.