Мислења

Послушните политички визионери

Назми Малиќи

Која е каузалната политичка, економска и безбедносна шема што би требало да се гради како државна консензуална политика

Поставувањето на државното знаме пред парламентот и пред владините претставништва е разбирлива иконографска практика на многу држави, па добро е што и кај нас почнува да се практикува. Дел од некогашните пратеници Македонци, Албанци и други, бевме потписници на иницијативата за новото знаме на Република Македонија, а потоа и го гласавме како заеднички предлог. И сега државното знаме е прифатено од граѓаните како државен консензуален заеднички симбол. Затоа владините и партиските функционери би требало да бидат мотивирани да се однесуваат според законот. Да ги разделат партиските активности од државните. Вербалниот дел при поставувањето на знамето како повеќе да личи на партиска предизборна активност. Државно знаме или знаме на Република Македонија и македонско знаме имаат поимна, јазична и суштинска правна разлика. Законот за знамето на Република Македонија постои од 1995 година. Таму точно е дефинирано што значи знамето и каков е начинот на употреба. Кога владините челници го идентификуваат државното знаме само со македонска национална заедница испраќаат погрешни пораки до другите.

Дел од граѓаните посакуваат поставување знамиња и особено поставување споменици. Според резултатите од последното истражување на институтот „Павел Шатев“, 29 отсто од анкетираните граѓаните би гласале за ВМРО-ДПМНЕ. Ако сега би се одржале избори оваа партија би добила 61 пратеничко место. Со оваа бројна и процентуална прогноза на премиерот Груевски му се нуди слободен простор за партиска забава и прослава. За оваа бројка граѓани, секако демократско право е да ракоплескаат и да се радосни поради градењето партиски патриотски идентитет. Нивно право е ним и на нивната партиска елита да не им значи многу одлуката на последната средба на Советот на министри за надворешни работи на земјите-членки на ЕУ во Луксембург, да не се иницира давање датум кога Република Македонија би требало да ги почне преговорите за членство во Унијата. На оваа категорија партијци, според се', изгледа не им е битна замрзнатата покана за полноправно членство на Република Македонија во НАТО.

Сепак, едно не можам да сфатам - откако ги следам евроатлантските интеграции како финална стратегиска и национална цел за Република Македонија - никогаш како сега на партизираните универзитетски и академски елити на Македонците, оваа стратегиска цел не им значела помалку. Партизираните интелектуални кругови не биле никогаш поголеми и помирни партиски послушници. Како повеќе да им значи да ги следат партиските паради и да ја играат улогата на послушни слушатели. Изгледа дека се живее со поместување на академските улоги. Како да им недостасува интелектуален мотив, политичка зрелост, интелектуална доблест својата земја да ја гледаат да значи повеќе како идна членка на ЕУ и на НАТО. Можеби истите тие партизирани интелектуалци се дел од групата граѓаните што се радуваат на поставувањето споменици на истакнатите историски личности, како што се Методија Антонов Ченто, Даме Груев, Гоце Делчев. Таа радост можеби ќе се сподели и со различни размислувања и перцепции поради разликата на големината на спомениците. Првиот претседател на Република Македонија, Ченто, останал помал, бидејќи така размислувале партиските патриотски архитекти, затоа што се промениле времињата. Не живееле во ист историски период и ќе останат помали оние патриоти и дејци што не јавале на коњ. Тоа е така, бидејќи и внатре, кон самата национална припадност и кон националните историски чувства, постојат разлики, а таквите разлики би требало да ја негуваат и да ја доградат внатрешната историска национална толеранција. Ова мрачно однесување се забележува и во делот на оние партиски интелектуалци, Албанци, кои понекогаш глумат слободни стрелци. И овие партиски интелектуални елити посакуваат да заземат став мирно на партиските средби, особено ако се некаде во близина на споменикот на Скендер-бег.

Да се разбереме, иако им е повеќе од јасно дека без наоѓање компромис со Грција за промена на името, Република Македонија не може да биде членка на НАТО и на ЕУ, и покрај тоа, јавно изјавуваат дека преговорите со Грција за името и потребата за компромис не зависат од албанските политички субјекти. И оваа категорија интелектуалци изгледа го посакува постоењето на категоријата партијци без академска визија. Партизираните универзитетски елити, пак, повеќе се занимаваат со кадровска партиска политика. НАТО и ЕУ-интеграцијата и ним не им значат, затоа, пак, ректорите им се главна партиска мета. Болоњската повелба за непартиска организациска поставеност на универзитетите ја пренаменуваат за партиски цели и директиви.

Затоа пораката до партизираните универзитетски кадри повеќе ја насочувам како поттикнување на размислување и како провокација за аналитичко расчленување на една проблемска ситуција, во која се наоѓа нашата земја во спроведувањето на владините стратегиски документи за приближување на Република Македонија кон НАТО и ЕУ, кои се консензуално прифатени. Ова прашање бара разбирање и за критиките зашто се спречува таков процес. Универзитетските и академските елити што се блиски до елитите на партиите на власт или се дел од нив, би требало да бидат појасни во нивните информации за тоа како ја гледаат државната перспектива надвор од НАТО и од ЕУ. Која е каузалната политичка, економска и безбедносна шема што би требало да се гради како државна консензуална политика. И на крај, да се потсетиме на чешкиот писател Васлав Хавел, кој рекол: „Главна задача на интелектуалците е да ја разберат сегашноста“.

(Авторот е универзитетски професор)